Toxische schaamte

 In Blog

Er bestaat zoiets als toxische schaamte. Dat is een diepe angst om niet goed genoeg te zijn. Een angst die velen van ons met ons meedragen, zonder dat we daar bewust van zijn. Ik weet sinds zo’n 2 jaar dat ik er één van ben. Hoe ben ik dat te weten gekomen?

Allereerst kwam ik erachter dat ik een echte perfectionist ben. En een echte perfectionist is niet wat je misschien denkt. Met een echte perfectionist bedoel ik dat je er aan de ene kant alles aan doet om niet te falen en aan de andere kant je tot het gaatje gaat om het helemaal goed te doen. Als je wilt weten of jij een perfectionist bent, kan je deze test maken van Astrid Davidzon: Maak de test hier.

Bij perfectionisme gaat het dus niet om alle kleurpotloden op kleur leggen, al kan dat ook iets zijn wat je fijn vind. Het gaat bij perfectionisme om angst en schaamte. Kritiek vat je persoonlijk op, je komt vaak moeilijk en veeleisend over, je vraagt niet snel hulp, het is niet snel goed genoeg voor je en het resultaat is belangrijker dan de weg er naartoe.

In de ochtend

Vanochtend hoorde ik Sarah wat moeilijk hoesten in haar bed. Het klonk niet fijn, dus impulsief stond ik op en ging ik naar haar toe, half slaperig. Sarah zei meteen: mama! Ze vond het leuk dat ik er was en er leek niets aan de hand. Ze wilde wel opstaan, dus ik deed haar rits open van de slaapzak. Ze wil het tegenwoordig allemaal zelf doen, dus ze probeerde er verder zelf uit te komen. Dat lukte niet, dus werd ze boos. Ik deed ondertussen de gordijnen en het rolluik open, zodat er wat licht in de kamer kwam.

Haar boosheid doet mij wat. Ik word er onrustig van en ook boos. Ik help haar met de slaapzak, maar dat wil ze eigenlijk niet, dus wordt het een worsteling. Eén kant doe ik, de andere kant doet ze zelf. Ik til haar uit bed en we zetten haar sinds een tijdje nu meteen na het slapen op het potje. Dat wil ze vaak niet, maar als we het in alle rust nog een aantal keer voorstellen, dan gaat ze eigenlijk altijd wel. Ik voel me onrustig, dus bij mij wil ze niet. Ook niet na een aantal keer voorstellen.

De onrust groeit bij mij. Ik moet zelf ook nodig naar de wc, dus zeg: zullen we samen gaan? Ik op de grote wc, jij op de kleine. Dat vond ze goed. Ik ga zitten en vraag of ze komt. Omdat ik nodig moet, begin ik te plassen. Dat vind Sarah niet leuk en zegt dat ik moet wachten. Uiteindelijk loopt ze zonder luier, maar gaat ze niet op het potje zitten. Argh!

De spiegel

Laat maar! Zeg ik boos. Maar ik wil nog wel dat ze een onderbroekje aan doet, want als ze dan per ongeluk poept, zit niet meteen haar hele pyjama eronder. Dat wil ze allemaal niet, dus ik doe het tegen haar zin in. Ze wordt boos en begint te huilen. Omdat ik streng reageer, worstelt ze niet echt en lukt het me wel haar een onderbroek aan te doen. Als ik klaar ben zet ik haar op de grond en loop ik boos terug naar bed: waarom moet ze nou zo moeilijk doen!

Het is een spiegel! Ze laat zien hoe ik me voel: onrustig. Doordat ik impulsief ben opgestaan, is het allemaal net een beetje te snel gegaan. Ik kan haar temperament over het zelf willen doen, nee zeggen en in mijn ogen ‘moeilijk doen’ niet hebben, omdat ik zelf dezelfde onrust voel. Het geduld opbrengen om haar even zelf te laten worstelen, lukt me niet. Ook de rust vinden om haar de tijd te geven naar het potje te komen is te veel voor me. En ik geef haar de schuld.

Als ik terug in bed lig, begint het wel zichtbaar te worden voor me. Het ligt niet aan haar! Als ik mijn eigen onrust zie, komen de tranen. Ik voel me schuldig over mijn gedrag. Tegelijkertijd realiseer ik me ook dat ik het niet met opzet doe. Ja, ik zou het liever anders doen, maar het ging nu eenmaal zo. Ik laat de tranen komen en vergeef mezelf. Het is een foutje en dat kan gebeuren.

Fouten maken

Ik weet dat er mensen (vooral moeders) zullen zijn die met allerlei adviezen zullen komen. Dat had je gewoon zo moeten doen! En ik betrap mezelf er ook regelmatig op. Ongevraagde adviezen ontvangen vind ik helemaal niet fijn, maar ik doe het dus zelf ook. En waarom doen we dat eigenlijk? Waarom lijken we het altijd beter te weten?

Omdat we daarmee willen laten zien wat we wel weten en wat we wel lijken te kunnen. We maken namelijk allemaal fouten. Dat doen we in de opvoeding, in ons werk en eigenlijk op alle andere vlakken in ons leven. Maar we hebben niet geleerd hoe hiermee om te gaan. Het is vaak zelfs zo, dat we niet geleerd hebben dat fouten maken helemaal prima is. En als ik nog een stapje verder ga, weten we ook niet dat fouten eigenlijk niet bestaan.

Zodra we een fout maken, schamen we ons. De ene keer is dat erger dan de andere keer. Soms lijkt de schaamte er helemaal niet te zijn en soms is hij heel erg. Ik schaamde me voor mijn acties deze ochtend. Dat merkte ik heel goed toen ik een aantal zinnetjes wilde oplezen. Ik had namelijk een lijst met zinnetjes gemaakt waar ik me beter door zou voelen. Toen ik die wilde zeggen, lukte dat niet. Ik kon namelijk niet geloven dat deze zinnetjes waarheid waren. De eerste zin: ik ben ook een goede moeder.

Toxische schaamte

Uit mijn voorbeeld kan je op een aantal manieren mijn perfectionisme zien. Als andere moeders kritiek zouden geven (of mijn vriend), dan zie ik dat als persoonlijke aanval. Ik had om hulp kunnen vragen van mijn vriend, maar deed dit niet. Als ik zelf had opgemerkt bij mezelf dat ik onrust had, kon ik mijn reactie veranderen, gelukkig lukte dit wel net erna. Toch bestempel ik dit regelmatig als niet goed genoeg, want ik zou inmiddels wel beter moeten weten toch?

Dat is perfectionisme in de praktijk. Ik raak soms gefrustreerd, omdat Sarah nog niet zindelijk is en het nu wel heel erg lang duurt. Diezelfde frustratie voel ik als ze weer een tijdje slecht eet. En door de één wordt gezegd dat ze al bijna 3 is! Oftewel, je bent wel laat! Weer een ander zegt dat ze toch nog geen 3 is! Oftewel, je hebt nog tijd zat. En het is allebei waar.

Als ik de frustratie voel, zegt dat iets over mij. Ik koppel het feit dat iets niet lukt of iets niet naar mijn zin gaat, aan mijn eigenwaarde. Omdat ik iets fout doe, is ze nog niet zindelijk. Dat is mijn overtuiging dan. Omdat ik onrust voel, lukt het me niet om er voor Sarah te zijn. En dat is toxische schaamte. Ik ben zo bang om de dingen niet goed te doen, dat ik mezelf steeds straf als dat zo is. Als ik weer een keer iets fout heb gedaan. Daarom wordt het ook toxische schaamte genoemd: het is giftig.

De andere kant

Gelukkig is er naast deze toxische schaamte ook veel goeds. Want als ik alleen maar deze toxische schaamte zou voelen, zou mijn leven er heel anders uitzien. Maar wat is dan de reden waarom ik het zo graag heb over onderwerpen die niet fijn voelen? Waarom steeds over angst en schaamte en boosheid? Het is niet zo dat ik er nou zo trots op ben.

Ik doe dat omdat je er ontzettend veel van leert, en ik dus ook. En een tweede reden is, omdat je eerst moet inzien wat je fout doet of waar het probleem zich echt bevind, voordat je hem kan veranderen. Je moet dus eerst zien dat je schaamte voelt en dat dit ervoor zorgt dat je zo reageert op mensen. Dat je daarom zo boos bent of een kort lontje hebt of niet meer de deur uit komt. Het probleem is niet je boosheid, je angst of je geslotenheid. Het echte probleem zit dieper.

En ik ga dolgraag de diepte in. Niet omdat ik het zo leuk vind om mijn eigen shit te bespreken of omdat ik andermans shit zo graag aanhoor. Wel omdat ik weet dat daar de oplossing zit. Eerst de shit omhoog en dan de verandering. Ruimte maken voor de pijn om er daarna liefde voor in de plaats te krijgen. De donkere kanten moeten eerst zichtbaar worden, voordat ze verdwijnen. En dat kan een heel heftig en zwaar proces zijn, maar het licht aan het einde van de tunnel is magisch!

Vertrouwen

‘Omdat ik iets fout doe, is ze nog niet zindelijk.’ Dat was mijn overtuiging. Ik weet heel goed dat dit niet waar is, maar mijn onderbewustzijn gelooft dit niet. Omdat ik onrust voel, lukt het me niet om er voor Sarah te zijn. ‘Niet de onrust zorgt hiervoor, maar het feit dat ik me schaam voor mezelf.’ En daarom is het zo ontzettend moeilijk om dit bij jezelf te zien. Ken je het puntje van de ijsberg?

Je ziet vaak alleen het bovenste deel van de ijsberg: je gedrag. Maar er zit nog een enorm stuk ijs onder dat puntje. Het is niet zichtbaar, maar is er wel. Het zijn je overtuigingen, je gedachten en je gevoelens. Ze zitten in je lijf. Je ziet ze niet, maar ze zijn er wel. Om die zichtbaar te krijgen, moet je op onderzoek uit gaan. En daarvoor moet je bloot leggen, wat je juist zo lastig vind te bespreken: de fouten die je maakt.

Daarbij is het fijn als je het vertrouwen voelt dat je op de goede weg bent. Maar hoe kan je dit vertrouwen krijgen als je zoveel schaamte voelt? Door de eerste stap te zetten, zonder zeker te weten waar het je gaat brengen. Hoe weet je wat deze eerste stap is? Door te doen waar je diep van binnen weet, dat het de juiste weg is.

Geduld

Zelf ben ik 2 jaar geleden begonnen met deze weg. Ik heb in de tussentijd veel geleerd en sta dichterbij mijn gevoel dan ooit tevoren. Toch blijft het een proces van vallen en opstaan. En dat is ok. Dat is namelijk het leven: vallen en opstaan, zon en maan, donker en licht, negatief en positief. Als we dat kunnen leren voelen en ervan overtuigd kunnen raken dat het allebei goed is, dan zal de toxische schaamte verdwijnen. Heb geduld met jezelf: we komen er wel!

Ik zou het fantastisch vinden als je iets met me wilt delen. Het mag alles zijn! Je verhaal, een reactie, een les die je geleerd hebt. Je kunt me bereiken via mail: mira@maatjemira.nl.

Daarnaast heb ik nog een 10 gratis tips voor je die je kunt downloaden om je snel beter te voelen. Het zijn tips die je vandaag nog kunt uitvoeren en je meteen een goed gevoel kunnen geven. Download ze hier.

En als laatste kun je me volgen op verschillende manieren. Via Youtube, InstagramFacebook of als je je aanmeld voor mijn nieuwsbrief: Jouw eigen emotie manager. Zie ik je daar?

Recommended Posts

Leave a Comment